Η πιθανή δημιουργία νέου πολιτικού φορέα από τον Αλέξη
Τσίπρα δεν προκαλεί μόνο συζητήσεις για τις πολιτικές
ισορροπίες στο κέντρο και την αριστερά. Θέτει ένα βαθύτερο
ερώτημα ταυτότητας: επιστρέφει ο Τσίπρας ως ο «άσωτος
υιός» της Αριστεράς ή ολοκληρώνει οριστικά την απομάκρυνσή
του από αυτήν, αναζητώντας πλέον ρόλο στον χώρο της
ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας;
Για πολλούς στην ελληνική αριστερά, ο Τσίπρας υπήρξε η πιο
εμβληματική αλλά και η πιο αντιφατική πολιτική μορφή της
τελευταίας δεκαπενταετίας. Από εκφραστής της ριζοσπαστικής
αμφισβήτησης και της αντιμνημονιακής οργής, εξελίχθηκε σε
πρωθυπουργό που υπέγραψε μνημόνιο, διαχειρίστηκε με
όρους πολιτικού ρεαλισμού την εξουσία και τελικά μετακινήθηκε
σταδιακά προς μια πιο μετριοπαθή και θεσμική πολιτική
αντίληψη.
Το 2015 παραμένει το μεγάλο πολιτικό τραύμα. Το
δημοψήφισμα, η σύγκρουση με τους Ευρωπαίους εταίρους, η
δραματική διαπραγμάτευση και τελικά η υπογραφή του τρίτου
μνημονίου δεν αποτέλεσαν απλώς μια κυβερνητική στροφή. Για
πολλούς αριστερούς ψηφοφόρους, ήταν η στιγμή που ο
ΣΥΡΙΖΑ έχασε την ιδεολογική του αθωότητα και ο Τσίπρας
εγκατέλειψε τη λογική της ρήξης για να περάσει οριστικά στον
χώρο του πολιτικού συμβιβασμού.

Αυτός είναι και ο λόγος που σήμερα η ενδεχόμενη επιστροφή
του προκαλεί περισσότερο προβληματισμό παρά ενθουσιασμό.
Διότι το ερώτημα δεν είναι αν διαθέτει ακόμη πολιτικό κεφάλαιο
ή επικοινωνιακή επιρροή. Το ερώτημα είναι τι ακριβώς
εκπροσωπεί πλέον πολιτικά. Μια ανανεωμένη αριστερά ή μια
νέα εκδοχή της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας;
Οι τελευταίες δημόσιες παρεμβάσεις του δείχνουν καθαρά μια
μετατόπιση. Ο λόγος του είναι πλέον πιο θεσμικός,
περισσότερο ευρωπαϊκός, λιγότερο συγκρουσιακός. Η έμφαση
δίνεται στη δημοκρατία, στις κοινωνικές ανισότητες, στο κράτος
δικαίου και στη θεσμική ισορροπία — όχι όμως σε κάποια ριζική
ανατροπή του οικονομικού ή πολιτικού μοντέλου. Πρόκειται για
μια πολιτική γλώσσα που θυμίζει περισσότερο σύγχρονα
ευρωπαϊκά κεντροαριστερά κόμματα παρά την αριστερά της
αμφισβήτησης που τον ανέδειξε.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση. Αν ο Τσίπρας
επιστρέφει για να εκφράσει έναν νέο σοσιαλδημοκρατικό φορέα,
τότε δεν επιστρέφει πραγματικά στην αριστερά· επιστρέφει
έχοντας ήδη απομακρυνθεί από αυτήν. Η «επιστροφή του
ασώτου» μετατρέπεται έτσι σε μια ιδιότυπη πολιτική
αποχώρηση.
Το πρόβλημα για τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο είναι ότι αυτή
η εξέλιξη μπορεί να βαθύνει ακόμη περισσότερο την κρίση
ταυτότητας της ελληνικής Αριστεράς. Αντί να ανοίξει μια νέα
γενιά πολιτικών και ιδεών, η δημόσια συζήτηση επιστρέφει ξανά
στα πρόσωπα και στα τραύματα της προηγούμενης δεκαετίας.
Και αντί να παράγεται ένα νέο πολιτικό αφήγημα,

ανακυκλώνεται η σύγκρουση ανάμεσα στον ριζοσπαστισμό και
τον πολιτικό πραγματισμό.
Όλα αυτά, τελικά, λειτουργούν αντικειμενικά υπέρ της Νέας
Δημοκρατίας και του Κυριάκος Μητσοτάκης. Όσο η
αντιπολίτευση παλεύει να απαντήσει αν είναι αριστερά,
κεντροαριστερά ή κάτι ενδιάμεσο, τόσο η κυβέρνηση
εμφανίζεται ως η μόνη σταθερή και συνεκτική δύναμη εξουσίας.
Η επιστροφή Τσίπρα δίνει επίσης στον Μητσοτάκη έναν
γνώριμο αντίπαλο και επαναφέρει στη δημόσια μνήμη την
περίοδο της μεγάλης πολιτικής και οικονομικής αναταραχής.
Τελικά, ίσως το πραγματικό ερώτημα να μην είναι αν επιστρέφει
ο Τσίπρας. Αλλά αν υπάρχει ακόμη αριστερά στην οποία
μπορεί πραγματικά να επιστρέψει.

*Στράτος Σιμόπουλος
Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης, ΝΔ
Πρόεδρος Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Έρευνας και Τεχνολογίας
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός