Η συζήτηση για τα funds, τους servicers και τα κόκκινα δάνεια δεν αφορά μόνο τράπεζες, αριθμούς και ισολογισμούς.
Αφορά χιλιάδες συμπολίτες μας. Οικογένειες που αγωνίζονται να διατηρήσουν την κατοικία τους. Επαγγελματίες που προσπαθούν να κρατήσουν ανοιχτές τις επιχειρήσεις τους.
Και γι’ αυτό χρειάζεται σοβαρότητα, ειλικρίνεια και ιστορική μνήμη.
Διότι τα funds δεν εμφανίστηκαν στην Ελλάδα το 2019.
Το ειδικό πλαίσιο για τη μεταβίβαση και τη διαχείριση των κόκκινων δανείων θεσπίστηκε τον Δεκέμβριο του 2015, με τον νόμο 4354, από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.
Και οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί ξεκίνησαν το 2017, επίσης επί ΣΥΡΙΖΑ, ενώ από τον Φεβρουάριο του 2018 καθιερώθηκαν ως αποκλειστική διαδικασία.
Ας δούμε, όμως, και ορισμένα πραγματικά στοιχεία.
Το 2018 καταγράφηκαν περισσότεροι από 17.000 ολοκληρωμένοι πλειστηριασμοί και το 2019 περισσότεροι από 18.000.
Επομένως, όταν συζητούμε για τους πλειστηριασμούς, οφείλουμε να αναγνωρίζουμε ότι ο μηχανισμός είχε ήδη ενεργοποιηθεί και λειτουργούσε σε μεγάλη κλίμακα πριν αναλάβει τη διακυβέρνηση η Νέα Δημοκρατία.
Υπάρχει μάλιστα και μία άλλη παράμετρος που πρέπει να επισημάνουμε.
Οι διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης έχουν συχνά μεγάλη χρονική διάρκεια.
Μια οφειλή μπορεί να καταστεί ληξιπρόθεσμη, να καταγγελθεί το δάνειο, να ακολουθήσουν δικαστικές ενέργειες και ο πλειστηριασμός να πραγματοποιηθεί αρκετά χρόνια αργότερα.
Είναι, συνεπώς, απολύτως πιθανό πλειστηριασμοί που πραγματοποιούνται μετά το 2019 να αφορούν διαδικασίες οι οποίες είχαν ξεκινήσει κατά την προηγούμενη κυβερνητική περίοδο.
Δεν διαθέτουμε, όμως, μια συνολική δημόσια καταμέτρηση αυτών των υποθέσεων, ώστε να αποδώσουμε συγκεκριμένο αριθμό.
Γι’ αυτό και δεν πρέπει να συγχέουμε τον χρόνο πραγματοποίησης ενός πλειστηριασμού με τον χρόνο δημιουργίας της οφειλής ή έναρξης της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η σημερινή κυβέρνηση δεν έχει ευθύνη να προστατεύει τους πολίτες.
Αντιθέτως. Σημαίνει ότι πρέπει να κρίνουμε τις κυβερνήσεις και από το τι κάνουν για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Μια από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις της Νέας Δημοκρατίας είναι ο νόμος 4738 του 2020 για τη δεύτερη ευκαιρία.
Με τον νόμο αυτό, ο άνθρωπος που οδηγείται σε πτώχευση μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με τις προβλεπόμενες συνέπειες για την περιουσία του, να απαλλαγεί από τα χρέη του σε ένα ή τρία χρόνια.
Να μπορέσει να ξαναεργαστεί, να επιχειρήσει και να δημιουργήσει.
Γιατί η οικονομική αποτυχία δεν πρέπει να αποτελεί ισόβια καταδίκη.
Το ίδιο ισχύει και για τον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Ο πρώτος εξωδικαστικός μηχανισμός θεσπίστηκε το 2017, κυρίως για επιχειρηματικές οφειλές.
Όμως, το 2020 η κυβέρνησή μας δημιούργησε ένα νέο, διευρυμένο πλαίσιο, που περιλαμβάνει φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις, τράπεζες, servicers, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία.
Και δεν μείναμε εκεί.
Γιατί διαπιστώθηκε ότι, σε πολλές περιπτώσεις, ο οφειλέτης ακολουθούσε όλη τη διαδικασία, προέκυπτε πρόταση ρύθμισης, αλλά οι πιστωτές μπορούσαν να την απορρίψουν.
Γι’ αυτό το 2023 καθιερώθηκε η τεκμαιρόμενη συναίνεση των πιστωτών για τους ευάλωτους οφειλέτες και το 2025 διευρύνθηκαν σημαντικά οι κατηγορίες όσων μπορούν να επωφεληθούν από την υποχρεωτική αποδοχή της προβλεπόμενης πρότασης.
Δεν αφήσαμε, δηλαδή, την τύχη κάθε οφειλέτη αποκλειστικά στη διακριτική ευχέρεια των πιστωτών.
Παράλληλα, με τον νόμο 5072 του 2023 αυστηροποιήσαμε το πλαίσιο λειτουργίας των servicers.
Θεσπίσαμε πρόσθετες υποχρεώσεις ενημέρωσης, διαφάνειας και λογοδοσίας.
Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει πόσα χρωστά, πώς διαμορφώνεται η οφειλή του, ποιοι τόκοι και ποιες χρεώσεις τον επιβαρύνουν.
Δεν είναι δυνατόν να αναζητά πληροφορίες για το ίδιο του το δάνειο και να βρίσκεται αντιμέτωπος με μια απρόσωπη γραφειοκρατία.
Θέλω επίσης να σταθώ στο ζήτημα του ακατάσχετου.
Με τον νόμο 5313 του 2026 αυξήσαμε το ακατάσχετο όριο του προβλεπόμενου τραπεζικού λογαριασμού από τα 1.250 στα 1.600 ευρώ μηνιαίως.
Είναι μια ουσιαστική παρέμβαση προστασίας των πολιτών με περιορισμένα εισοδήματα.
Και φτάνουμε στο σημερινό νομοσχέδιο.
Με δεκαέξι νέες παρεμβάσεις ενισχύουμε ακόμη περισσότερο την προστασία των οφειλετών και την εποπτεία των servicers.
Θεσπίζουμε συγκεκριμένες προθεσμίες στις διμερείς ρυθμίσεις. Ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά μέσα σε τρεις μήνες και η διαδικασία να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι.
Τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό θα πρέπει να υποβάλλεται τεκμηριωμένη και βιώσιμη πρόταση ρύθμισης.
Η προκαταβολή στις διμερείς ρυθμίσεις δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 15% της οφειλής.
Ενισχύουμε την προστασία του συνεπούς οφειλέτη, ώστε όσο τηρεί την ενεργή ρύθμισή του να μη βρίσκεται αντιμέτωπος με νέα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης για τη ρυθμισμένη απαίτηση.
Και προβλέπουμε αυστηρές κυρώσεις για τις εταιρείες που παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους.
Παράλληλα, ενισχύουμε το δικαίωμα του δανειολήπτη να λαμβάνει πλήρη και αναλυτική ενημέρωση για την οφειλή του, με συγκεκριμένες προθεσμίες και συνέπειες για τη μη συμμόρφωση.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Θέλω να ολοκληρώσω με δύο ζητήματα στα οποία πιστεύω ότι πρέπει να προχωρήσουμε ακόμη περισσότερο.
Το πρώτο είναι η δημιουργία ακατάσχετου επαγγελματικού λογαριασμού.
Πρέπει να προστατεύσουμε, μέσα σε συγκεκριμένα και ελεγχόμενα όρια, τη δυνατότητα των μικρών επιχειρήσεων να συνεχίσουν να λειτουργούν.
Να μπορούν να πληρώνουν τους εργαζομένους τους, τους προμηθευτές τους και τις βασικές λειτουργικές τους δαπάνες.
Γνωρίζω τις τεχνικές και νομικές δυσκολίες. Τον κίνδυνο καταχρήσεων, την ανάγκη διάκρισης επαγγελματικών και προσωπικών εσόδων και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των πιστωτών.
Αλλά αυτές οι δυσκολίες πρέπει να αντιμετωπιστούν, όχι να αποτελούν μόνιμο εμπόδιο.
Γιατί μια επιχείρηση που λειτουργεί μπορεί να αποπληρώνει σταδιακά και τις υποχρεώσεις της. Μια επιχείρηση που κλείνει δεν έχει αυτή τη δυνατότητα.
Το δεύτερο ζήτημα αφορά την ουσιαστική προστασία των μισθών από κατασχέσεις του Δημοσίου.
Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες επιβάλλεται κατάσχεση μισθού στα χέρια του εργοδότη, πριν ακόμη κατατεθούν οι αποδοχές στον δηλωμένο ακατάσχετο τραπεζικό λογαριασμό.
Γνωρίζω ότι το ακατάσχετο του μισθού και το ακατάσχετο του τραπεζικού λογαριασμού διέπονται από διαφορετικές διατάξεις.
Ωστόσο, αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να δημιουργεί σοβαρά προβλήματα σε εργαζομένους που θεωρούν ότι οι αναγκαίες αποδοχές τους προστατεύονται.
Και σε κάθε περίπτωση, όταν δεσμεύονται ποσά που ο νόμος χαρακτηρίζει ακατάσχετα, πρέπει να υπάρχει άμεση και αποτελεσματική αποκατάσταση.
Πρέπει να εξετάσουμε την εναρμόνιση των δύο καθεστώτων και να διασφαλίσουμε ότι η προστασία του εισοδήματος δεν θα εξαρτάται από το αν ο μισθός έχει ήδη κατατεθεί στην τράπεζα.
Γιατί το ακατάσχετο πρέπει να προστατεύει στην πράξη το αναγκαίο εισόδημα για αξιοπρεπή διαβίωση.
Και γιατί η είσπραξη των οφειλών, όσο αναγκαία κι αν είναι, δεν πρέπει να οδηγεί στην οικονομική εξόντωση εκείνου που καλείται να τις εξοφλήσει.
Αυτό είναι το ζητούμενο: αποτελεσματική διαχείριση των οφειλών, με σεβασμό στα δικαιώματα των πολιτών και πραγματικές δυνατότητες οικονομικής επανεκκίνησης.
Σας ευχαριστώ.
Δύο χρήσιμες νομικές διευκρινίσεις
Το όριο των 1.600 ευρώ αφορά τον δηλωμένο τραπεζικό λογαριασμό, βάσει του άρθρου 6 του ν. 5313/2026. Δεν σημαίνει ότι ολόκληρος ο μισθός μέχρι 1.600 ευρώ προστατεύεται αυτομάτως από κατάσχεση στα χέρια του εργοδότη. Σύστημα διαχείρισης οικονομικής νομοθεσίας +1
Η απόφαση 1571/2021 του Αρείου Πάγου αναγνωρίζει την προστασία ακατάσχετων ποσών μισθών και συντάξεων και μετά την κατάθεσή τους σε τραπεζικό λογαριασμό, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες διατάξεις. Είναι χρήσιμη νομική αναφορά για την παρέμβασή σας. οΏ½2)
Το κλείσιμο διατηρεί και τις δύο προτάσεις σας —επαγγελματικό ακατάσχετο και αποτελεσματικότερη προστασία της μισθοδοσίας— ως συγκεκριμένα ζητήματα προς εξέταση από την κυβέρνηση, χωρίς να ισχυρίζεται ότι κάθε προγενέστερη κατάσχεση μισθού από το Δημόσιο παραβιάζει τον νόμο.
